Interpelacja nr 20123

Szanowna Pani Minister,

w związku z procedowanym poselskim projektem ustawy o zawodzie dietetyka i samorządzie zawodowym dietetyków (druk nr 3126) zwracam się z interpelacją dotyczącą zasad uznawania kwalifikacji osób, które ukończyły studia obejmujące kształcenie w zakresie dietetyki, w szczególności absolwentów kierunku żywienie człowieka i dietetyka prowadzonego m.in. przez Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu.

Potrzeba ustawowego uregulowania zawodu dietetyka nie budzi wątpliwości. Regulacja powinna służyć bezpieczeństwu pacjentów, określać standardy kwalifikacji i wykonywania zawodu oraz zapewnić odpowiedzialność zawodową. Nie powinna jednak prowadzić do nieuzasadnionego pozbawienia możliwości wykonywania zawodu osób, które ukończyły kierunki studiów przygotowujące je do pracy w zakresie dietetyki i od lat wykonują lub są przygotowane do wykonywania tego zawodu.

Na problem ten zwrócił moją uwagę Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu. Uczelnia wskazuje w szczególności na sytuację absolwentów kierunku żywienie człowieka i dietetyka oraz na konstrukcję art. 14 ust. 3 projektu. Zastrzeżenia dotyczą różnego potraktowania poszczególnych grup absolwentów oraz ustanowienia wobec części z nich dodatkowego wymogu pięcioletniego doświadczenia zawodowego.

W praktyce wymóg ten może być szczególnie dotkliwy dla osób, które ukończyły studia stosunkowo niedawno. Mogą one posiadać pełne wykształcenie kierunkowe, a jednocześnie – wyłącznie ze względu na moment ukończenia studiów – nie zdążyć wykazać wymaganego okresu doświadczenia przed wejściem nowych przepisów w życie.

Istotne wątpliwości dotyczą również sposobu rozumienia pojęcia „studiów w zakresie dietetyki”. Z przedstawionej mi opinii prawnej wynika, że nie jest ono tożsame ze sformułowaniem „studia na kierunku dietetyka”. W opinii wskazano, że osoba, która ukończyła kierunek żywienie człowieka i dietetyka, może spełniać przesłankę ukończenia „studiów w zakresie dietetyki”, ponieważ w projekcie posługuje się pojęciem odnoszącym się do zakresu kształcenia, a nie wyłącznie formalnej nazwy kierunku.

Argument ten wzmacnia program kształcenia. Jak wynika z przedstawionych dokumentów, obejmował on m.in. dietetykę i żywienie zbiorowe, żywienie kliniczne, kliniczny zarys chorób, profilaktykę zdrowotną i żywieniową, strategie żywieniowe i suplementację oraz praktykę zawodową.

Wątpliwości budzi zatem sytuacja, w której o możliwości wykonywania zawodu miałaby w praktyce decydować przede wszystkim nazwa ukończonego kierunku, a nie rzeczywisty zakres kształcenia, osiągnięte efekty uczenia się oraz kompetencje absolwenta.

Problem ma znaczenie szersze niż sytuacja jednej uczelni. Parlamentarny Zespół ds. ustawowego uregulowania zawodu dietetyka i utworzenia samorządu zawodowego dietetyków prowadził prace z udziałem różnych środowisk, w tym uczelni medycznych i przyrodniczych, organizacji zawodowych oraz towarzystw naukowych. Regulacja zawodu powinna zatem uwzględniać różnorodność historycznych modeli kształcenia dietetyków w Polsce, przy jednoczesnym zachowaniu wysokich standardów kwalifikacyjnych.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

Jak Ministerstwo Zdrowia ocenia sytuację absolwentów kierunku żywienie człowieka i dietetyka oraz innych kierunków, których program kształcenia obejmował pełne przygotowanie w zakresie dietetyki, ale których nazwa nie brzmiała wyłącznie „dietetyka”?

Czy w ocenie ministerstwa pojęcie „studiów w zakresie dietetyki” należy interpretować jako odnoszące się do rzeczywistego zakresu i programu studiów, czy wyłącznie do formalnej nazwy ukończonego kierunku?

Jakie merytoryczne przesłanki uzasadniają wprowadzenie pięcioletniego wymogu doświadczenia zawodowego wobec wskazanej w projekcie grupy absolwentów?

Czy ministerstwo dostrzega ryzyko nierównego potraktowania absolwentów posiadających porównywalne kwalifikacje i kompetencje zawodowe wyłącznie ze względu na nazwę ukończonego kierunku lub datę ukończenia studiów?

Czy ministerstwo poprze zmianę przepisów przejściowych projektu w taki sposób, aby absolwenci kierunku żywienie człowieka i dietetyka, którzy uzyskali kwalifikacje w zakresie dietetyki, mogli uzyskać prawo wykonywania zawodu bez konieczności wykazywania dodatkowego pięcioletniego doświadczenia zawodowego?

Czy ministerstwo rozważa stworzenie mechanizmu uznawania kwalifikacji w oparciu o program studiów, efekty uczenia się oraz rzeczywisty zakres kształcenia, zamiast opierania uprawnienia przede wszystkim na nazwie ukończonego kierunku?

Czy ministerstwo przeprowadziło analizę liczby absolwentów, którzy w wyniku przyjęcia projektowanych przepisów w obecnym kształcie mogą nie uzyskać prawa wykonywania zawodu dietetyka pomimo ukończenia studiów obejmujących kształcenie w zakresie dietetyki? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie tych danych z podziałem na uczelnie i kierunki studiów.

Czy ministerstwo planuje przedstawić stanowisko do art. 14 ust. 3 projektu oraz zaproponować rozwiązanie, które zabezpieczy prawa nabyte i uzasadnione oczekiwania osób, które podjęły i ukończyły studia w przekonaniu, że uzyskane wykształcenie umożliwia im wykonywanie zawodu dietetyka?

Uważam, że ustawowe uregulowanie zawodu dietetyka jest potrzebne, jednak powinno zostać przeprowadzone w sposób zapewniający bezpieczeństwo pacjentów i wysoki standard wykonywania zawodu, a jednocześnie nieprowadzący do wykluczenia z zawodu osób posiadających rzeczywiste, kierunkowe wykształcenie w zakresie dietetyki.

Szczególnej ochrony wymagają osoby, które podejmując studia, działały w zaufaniu do państwa i systemu szkolnictwa wyższego oraz ukończyły kierunki przygotowujące do wykonywania tego zawodu. Zmiana regulacji nie powinna prowadzić do sytuacji, w której po kilku latach od uzyskania dyplomu absolwent dowiaduje się, że jego kwalifikacje są niewystarczające przede wszystkim z powodu formalnej nazwy ukończonego kierunku.

Anna Sobolak
Posłanka na Sejm RP